{"id":1938,"date":"1994-04-28T12:24:17","date_gmt":"1994-04-28T09:24:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ahmetkabil.com\/?p=1938"},"modified":"2018-11-16T11:36:16","modified_gmt":"2018-11-16T08:36:16","slug":"dogu-karadeniz-bolgesindeki-cay-ureticilerinin-sorunlari-gundem-disi-konusma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/?p=1938","title":{"rendered":"&#8220;Do\u011fu Karadeniz B\u00f6lgesindeki \u00c7ay \u00dcreticilerinin Sorunlar\u0131 &#8221; G\u00fcndem D\u0131\u015f\u0131 Konu\u015fma"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00f6nem:19<\/strong><br \/>\n<strong>Birle\u015fim:\u00a097<\/strong><br \/>\n<strong>Tarih:28-04-1994 Per\u015fembe<\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<p>\u2014\u00a0Rize Milletvekili Ahmet Kabil&#8217;in, Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesindeki \u00e7ay \u00fcreticisinin sorunlar\u0131na ili\u015fkin g\u00fcndem d\u0131\u015f\u0131 konu\u015fmas\u0131 ve Devlet Bakan\u0131 Nafiz Kurt&#8217;un cevab\u0131<\/p>\n<p>BA\u015eKAN \u2014 \u00c7ay taban fiyatlar\u0131yla ilgili olmak \u00fczere, g\u00fcndem d\u0131\u015f\u0131 ikinci konu\u015fmay\u0131 yapmak i\u00e7in Rize Milletvekili Say\u0131n Ahmet Kabil, buyurun efendim.<br \/>\n<!--more-->AHMET KAB\u0130L (Rize) \u2014 Say\u0131n Ba\u015fkan, de\u011ferli milletvekilleri; Do\u011fu Karadeniz B\u00f6lgesinde216 bin \u00e7ay \u00fcreticisinin, yakla\u015f\u0131k 1.5 milyon insan\u0131n tek ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 \u00e7ayd\u0131r. H\u00fck\u00fcmetlerimizce, her y\u0131l may\u0131s ay\u0131 ba\u015f\u0131nda ya\u015f \u00e7ay taban fiyat\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131r. 1994 \u00e7ay kampanyas\u0131 i\u00e7in taban fiyat\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131 g\u00fcnlerdeyiz. Bu nedenle, \u00e7ay b\u00f6lgesi ve \u00e7ay hakk\u0131nda Y\u00fcce Meclise bilgi arz etmek i\u00e7in huzurunuzday\u0131m. Hepinizi sayg\u0131yla selaml\u0131yorum.<\/p>\n<p>Say\u0131n Ba\u015fkan, say\u0131n milletvekilleri; \u00e7ay tar\u0131m\u0131, Do\u011fu Karadeniz B\u00f6lgesinde, Tirebolu&#8217;dan Hopa&#8217;ya kadar 895 bin dekar arazide 216 bin \u00fcretici taraf\u0131ndan yap\u0131lmaktad\u0131r. \u00dcreticilerin y\u00fczde 78&#8217;i, 1 il\u00e2 5 dekara kadar \u00e7ayl\u0131\u011f\u0131 olanlar, y\u00fczde 19&#8217;u,6 il\u00e2 10 dekara kadar \u00e7ayl\u0131\u011f\u0131 olanlar, y\u00fczde 3&#8217;\u00fc de, 11 il\u00e2 15 dekara kadar \u00e7ayl\u0131\u011f\u0131 olanlard\u0131r. Yani, bu oranlara g\u00f6re, \u00fcreticilerin sahip olduklar\u0131 \u00e7ay tarlas\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, en iyimser bir tahminle, ortalama 4 dekar kabul edilirse, 1 dekardan da\u00a0700 kilogram\u00a0\u00e7ay elde edildi\u011fine g\u00f6re, bir y\u0131l boyunca, budama, g\u00fcbreleme, toplama ve teslim etme gibi hizmetlerde b\u00fct\u00fcn fertleriyle \u00e7al\u0131\u015fan 5 n\u00fcfuslu bir ailenin eline, 1993 y\u0131l\u0131 fiyatlar\u0131yla 10 milyon lira ge\u00e7mektedir. Bu paradan, kompoze g\u00fcbrenin bedelini eski fiyatlara g\u00f6re d\u00fc\u015ferseniz, bir m\u00fcstahsil ailesi y\u0131lda 9 milyon lirayla ge\u00e7inmek durumundad\u0131r. \u0130\u015fte, bu nedenle, Rize, T\u00fcrkiye&#8217;de en \u00e7ok g\u00f6\u00e7 veren illerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir.<\/p>\n<p>\u00c7ay\u0131n al\u0131m g\u00fcc\u00fc her y\u0131l azalmaktad\u0131r 1991 May\u0131s ay\u0131nda\u00a01 kilogram\u00a0\u00e7ay 1 575 lira iken, 1 Amerikan Dolar\u0131 3 976 lira ve 1 ekmek 500 lira idi.\u00a01 kilogram\u00a0\u00e7ay paras\u0131yla 3 ekmek al\u0131nabiliyordu. 1993 y\u0131l\u0131nda\u00a01 kilogram\u00a0\u00e7ay paras\u0131yla ancak 1 ekmek alabildik. Bir y\u0131l \u00f6nce, 1993 May\u0131s ay\u0131nda \u00e7ay taban fiyat\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda 1 Amerikan Dolar\u0131 10 122 lira idi. 1994&#8217;tc dolar 42 bin liraya kadar \u00e7\u0131kt\u0131. 1 dolan, bu kampanya m\u00fcddetince 35 bin lira kabul edersek, \u00e7ay\u0131n 1993&#8217;teki piyasa de\u011ferini, yani al\u0131m g\u00fcc\u00fc korumas\u0131 i\u00e7in taban fiyat\u0131n bu y\u0131l 12 276 lira olmas\u0131 gerekir. Kompoze g\u00fcbrenin tonu 1993&#8217;te 1 milyon 491 bin lira iken, bug\u00fcn 6 milyon 800 bin lirad\u0131r. 1993&#8217;ten bug\u00fcne zorunlu t\u00fcketim maddelerinden mesela un, \u015feker, t\u00fcp fiyatlar\u0131 dolara e\u015fde\u011fer olarak artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu art\u0131\u015flar\u0131 ve T\u00fcrkiyemizin i\u00e7inde bulundu\u011fu ekonomik krizi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak,<br \/>\n-ayr\u0131ca, m\u00fcstahsilden bu y\u0131lda belli bir fedak\u00e2rl\u0131k yapmas\u0131n\u0131 istedikten sonra- \u00e7ay fiyat\u0131n\u0131n en az 10 bin lira olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>\u015eayet \u00c7ay Kurumunda belli bir tasarruf yap\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa, bunu, hammadde ya\u015f \u00e7aydan, yani m\u00fcstahsilin al\u0131n terinden de\u011fil de, \u00e7ay sat\u0131\u015f bayilerine hesaps\u0131zca \u00f6denen paralardan yapmak gerekir.<\/p>\n<p>Reklam ve tan\u0131tma gideri olarak nereye verildi\u011fi belli olmayan l\u00fczumsuz harcamalar\u0131 da k\u0131smak gerekir. \u00d6rnek olarak, 1991 y\u0131l\u0131nda 86 bin ton kuru \u00e7ay sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015fken, verilen sat\u0131\u015f primi 14 milyar 676 milyon lira idi. 1992&#8217;de \u00e7ay sat\u0131\u015f\u0131 10 bin ton d\u00fc\u015fmesine ra\u011fmen, \u00f6denen sat\u0131\u015f primi 72 milyar 583 milyon lirad\u0131r. Ayn\u0131 y\u0131llarda, reklam ve tan\u0131tma giderlerine bakacak olursak; 1991 y\u0131l\u0131nda 452 milyon lira \u00f6denmi\u015fken, 1992&#8217;de \u00e7ay sat\u0131\u015f\u0131 azalmas\u0131na ra\u011fmen bu mebla\u011f 7 milyar 850 milyon liraya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yine, 1991 y\u0131l\u0131nda, b\u00fct\u00fcn fabrikalarda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 22 844 iken, 1992 y\u0131l\u0131nda ayn\u0131 fabrikalarda bordroda g\u00f6r\u00fclen ve maa\u015f alan 31 bin i\u015f\u00e7i olmu\u015ftur. Tabi\u00ee, b\u00fct\u00fcn bunlar kuru \u00e7ay maliyetini y\u00fckseltmi\u015ftir. Bu savurganl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek gerekir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, 27 Aral\u0131k 1993 tarih ve 21801 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlanan \u00e7ay bah\u00e7elerinin \u0131slah\u0131 ve budamaya tabi tutulacak \u00e7ayl\u0131klarla ilgili Bakanlar Kurulu karar\u0131nda da, bu maksad\u0131 a\u015fan, \u00e7ay sekt\u00f6r\u00fcne \u00f6nemli s\u0131k\u0131nt\u0131lar getiren, serbest ticarette rekabeti \u00f6nleyen ve ferd\u00ee m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 engelleyen h\u00fck\u00fcmler ta\u015f\u0131maktad\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>(Mikrofon otomatik cihaz taraf\u0131ndan kapat\u0131ld\u0131)<\/p>\n<p>BA\u015eKAN \u2014 Toparl\u0131yor muyuz Say\u0131n Kabil?..<\/p>\n<p>AHMET KAB\u0130L (Devamla) \u2014 Toparl\u0131yorum Say\u0131n Ba\u015fkan.<\/p>\n<p>Bu nedenle, tatbiki m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu karar\u0131n tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi gerekir. Daha \u00f6nce te\u015fvik primi verilerek yapt\u0131r\u0131lan \u00e7ay tarlalar\u0131n\u0131n, Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fcn keyfine g\u00f6re ruhsatlar\u0131n\u0131n iptal edilmesi, m\u00fcstahsilin kendine ait \u00e7ay tarlas\u0131ndan \u00f6zel te\u015febb\u00fcse \u00e7ay vermesi, hatta kendi fabrikas\u0131nda i\u015flemesini dahi yasaklayan bir h\u00fck\u00fcm, hangi kanunla izah edilebilir?<\/p>\n<p>\u00d6zel \u00e7ay fabrikalar\u0131n\u0131 denetleme ve gerekirse kapatma yetkisinin \u00c7ay Kurumu Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne verilmesi yerine, Tar\u0131m ve K\u00f6y \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131, kalite, sa\u011fl\u0131k, pazarlama ve \u00e7evre y\u00f6n\u00fcnden, hem \u00c7ay Kurumunu denetleyecek, hem \u00f6zel te\u015febb\u00fcs\u00fc denetleyecek ilgili bakanl\u0131klar\u0131n temsilcilerinin bulunaca\u011f\u0131 bir kalite kontrol merkezinin kurulmas\u0131n\u0131n \u00e7ok daha uygun olaca\u011f\u0131 kanaatindeyim.<\/p>\n<p>Bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131n Say\u0131n Bakan ve Say\u0131n Ba\u015fbakan taraf\u0131ndan dikkate al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyor, hepinizi sayg\u0131yla selaml\u0131yorum.<\/p>\n<p>BA\u015eKAN \u2014 Te\u015fekk\u00fcr ediyorum Say\u0131n Kabil.<\/p>\n<p>G\u00fcndem d\u0131\u015f\u0131 konu\u015fmaya cevap vermek \u00fczere Devlet Bakan\u0131 Say\u0131n Nafiz Kurt&#8217;a s\u00f6z veriyorum; buyurun efendim.<\/p>\n<p>DEVLET BAKANI NAF\u0130Z KURT (Samsun) &#8211; Say\u0131n Ba\u015fkan, de\u011ferli milletvekilleri; Anavatan Partisi Milletvekili Say\u0131n Ahmet Kabil arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n, 1994 y\u0131l\u0131 \u00e7ay al\u0131mlar\u0131 fiyat politikalar\u0131 ve ge\u00e7en d\u00f6nemle ilgili fiyat politikalar\u0131 hakk\u0131ndaki g\u00fcndem d\u0131\u015f\u0131 konu\u015fmas\u0131na cevap vermek i\u00e7in huzurlar\u0131n\u0131zda bulunuyorum. Say\u0131n Kabil&#8217;e, bana bu hususta konu\u015fma imk\u00e2n\u0131 verdi\u011fi i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr &#8216; ediyorum.<\/p>\n<p>\u0130n\u015fallah, may\u0131s ay\u0131n\u0131n 15&#8217;ine do\u011fru \u00e7ay al\u0131mlar\u0131na ba\u015flayaca\u011f\u0131z. H\u00fck\u00fcmetimizin, di\u011fer zira\u00ee mahsullerin al\u0131m\u0131nda, \u00fcreticilerimizi nas\u0131l memnun etmi\u015fse, \u00e7ay al\u0131mlar\u0131nda da memnun edece\u011fini belirtmek isterim. Fakat, \u015funu da ifade etmek isterim ki, biz, hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcmetin yapmad\u0131\u011f\u0131 bir \u015fekilde, t\u00fct\u00fcnde ve \u00e7ayda reform yap\u0131yoruz.<\/p>\n<p>Bu sene \u00e7ay \u00fcretiminde 150 milyon kiloluk bir budamaya gittik ve budad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bedelinin maliyet \u00fczerinden y\u00fczde 70&#8217;inin paras\u0131n\u0131 verece\u011fiz. \u00c7ay\u0131n b\u00fcy\u00fck bir kriz i\u00e7erisinde oldu\u011funu Say\u0131n Kabil&#8217;in ve Rizelilerin bilmesinde fayda var. Say\u0131n Kabil&#8217;in istedi\u011fi \u015fekilde bu paralar\u0131 \u00e7ay \u00fcreticisine verirsek, bir dahaki sene \u00c7aykur&#8217;un da batma tehlikesi i\u00e7erisine girece\u011fini huzurlar\u0131n\u0131zda belirtmek isterim.<\/p>\n<p>1992 ve 1993 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan iki senelik \u00e7ay fiyatlar\u0131ndan, \u00e7ay \u00fcreticimiz \u00e7ok memnun; \u00f6demelerinden memnun. \u00c7ay-Kur&#8217;un 1994 y\u0131l\u0131nda, hemen hemen 500 milyon kilo kadar \u00e7ay alaca\u011f\u0131m tahmin ediyoruz; hedefimiz o do\u011frultuda. Budamadan sonra bug\u00fcnk\u00fc rekoltemiz 700\u2013750 milyon kilo \u00e7ayd\u0131r. E\u011fer, biz, \u00e7ay \u00fcreticimize fahi\u015f fiyatla bug\u00fcn fiyat a\u00e7\u0131klay\u0131p paray\u0131 verirsek, 1995 senesinde \u00fcreticimizden \u00c7ay-Kur olarak \u00e7ay almam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. K\u00fcrs\u00fclerde konu\u015fmak kolay; fakat zira\u00ee mahsulleri politikan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmak mecburiyetindeyiz.<\/p>\n<p>Aksi takdirde, t\u00fct\u00fcnde 500 milyon kilo stokla, \u00e7ayda 50 milyon kilo stokla, 1995 y\u0131l\u0131nda bu \u00fcr\u00fcnleri alma imk\u00e2n\u0131na, hangi h\u00fck\u00fcmetler i\u015fba\u015f\u0131na gelirse gelsin, sahip olamayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmetimiz, \u00e7ay \u00fcreticimize, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar, al\u0131n terinin, eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verecektir; bundan m\u00fcsterih olunuz. Di\u011fer mahsullerde oldu\u011fu gibi, \u00e7ayda da \u00fcreticimize, \u00fcr\u00fcnlerinin de\u011ferini verdik ve \u00fcreticimiz de \u00e7ok memnundur. Fakat, hep beraber bunu siyas\u00ee bir konu olarak \u00fcreticimize g\u00f6t\u00fcrmeyelim. Aksi takdirde, bug\u00fcn 2 trilyon lira borcu olan \u00c7ay-Kur, bu sene i\u00e7erisinde bu paray\u0131 bankalara \u00f6deyemezse, sene sonunda 5 trilyon, gelecek \u015fene 15 trilyon lira olarak \u00f6demek zorunda kalacakt\u0131r; bu y\u00fck\u00fcn alt\u0131ndan da hi\u00e7 kimse kalkamayacakt\u0131r. Bu durumda, \u00c7ay-Kur da batarsa, \u00e7ay al\u0131namaz ve Rize \u00e7ays\u0131z kal\u0131r. Bu durumu belirtmek ister, bu vesileyle hepinize sayg\u0131lar sunar\u0131m, (DYP s\u0131ralar\u0131ndan alk\u0131\u015flar)<\/p>\n<p>BA\u015eKAN \u2014 Say\u0131n Bakan, te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00f6nem:19 Birle\u015fim:\u00a097 Tarih:28-04-1994 Per\u015fembe \u2014\u00a0Rize Milletvekili Ahmet Kabil&#8217;in, Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesindeki \u00e7ay \u00fcreticisinin sorunlar\u0131na ili\u015fkin g\u00fcndem d\u0131\u015f\u0131 konu\u015fmas\u0131 ve Devlet Bakan\u0131 Nafiz Kurt&#8217;un cevab\u0131 BA\u015eKAN \u2014 \u00c7ay taban fiyatlar\u0131yla ilgili olmak \u00fczere, g\u00fcndem d\u0131\u015f\u0131 ikinci konu\u015fmay\u0131 yapmak i\u00e7in Rize Milletvekili Say\u0131n Ahmet Kabil, buyurun efendim.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,4],"tags":[],"class_list":["post-1938","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tbmm19","category-tum-yazilarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1938","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1938"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1938\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1940,"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1938\/revisions\/1940"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ahmetkabil.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}