Dönem:19
Birleşim: 9
Tarih:21-09-1994 Çarşamba
BAŞKAN- Samsun-Sarp yoluyla ilgili olmak üzere, Rize Milletvekili Sayın Ahmet Kabil’e söz veriyorum. Buyurun Sayın Kabil.
AHMET KABİL (Rize)- Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; mevcut Samsun-Sarp yolunun geometrik kapasite yetersizliği bundan sekiz yıl önce tespit edilmiş, yolun aynı güzergâhta iyileştirilmesi ve yeni bir otoyol etüdünün başlatılması düşünülmüştü; hatta, daha sonra, bu yolun yapımı için, hatırlarsanız, SHP Genel Başkanı Sayın Karayalçın söz vermişti; ama, hâlâ, 1/25 000 ölçekli harita üzerindeki çalışmalardan ileriye gidilememiştir. Bu gidişle, bu otoyolun yapımı, en iyimser tahminle on beş yılı alacaktır; bu zor şartlarda bu müddeti beklemek mümkün değildir. Mevcut yolun iyileştirilmesi çalışmaları da, her yatırım gibi, 1991’den sonra tamamen durmuştur.
Türkiye’yi ülkelerarası ana ulaşım şebekesine bağlayan ve trafiği her yıl katlanarak artan bu yol hakkında Yüce Meclise bilgi vermek için söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Samsun-Sarp arasındaki 536 kilometrelik Karadeniz sahil yolu güzergâhının tamamı, 1960 yılından sonra, zaman zaman, günün koşullarına göre artan trafik hacmi ve yoğun kullanım nedeniyle bozulan kesimlere küçük ve orta derecede bakım ve onarım yapılarak 1986’lara gelmiş; 1986’da bu güzergâh, çeşitli özellikleri itibariyle altı kısma ayrılmış, proje ve yapım çalışmaları başlatılmıştır. 1991’den sonra, daha önce ihale edilen iki kesimde çok az bir çalışma ve deniz tahkimatının dışında, yolda hiçbir faaliyet yapılmamıştır.
Samsun’dan Sarp’a kadar uzanan bu güzergâhta, 6 il, 63 ilçe, 17 bucak, 9 liman ve 2 havalimanı ve kesintisiz devam eden birçok yerleşim merkezi mevcuttur. Ayrıca, Gümüşhane-Bayburt trafiğinin yanında, son yıllarda, Erzurum, Kars, Iğdır, Ağrı, Ardahan trafiği de bu yolu tercih etmektedir.
Türk cumhuriyetlerini ve Doğu Karadeniz Bölgesini Türkiye’nin diğer bölge ve illerine bağlayan ve alternatifi bulunmayan çok önemli bu yol, Samsun, Merzifon, Çorum, Ankara güzergâhıyla hem Türkiye’yi ana ulaşım şebekesine bağlamakta hem de Avrupa ve Ortadoğu ülkelerine uzanmaktadır.
Bu yol, eski Sovyetler Birliğinin dağılmasından sonra bölgede yaşanan büyük değişiklikler sonucu, Bağımsız Devletler Topluluğuna bağlı ülkelerin, gerek ticarî gerekse turistik amaçlı tek çıkış yolu ve Uzakdoğu’ya uzanan hattın başlangıcıdır. Bu yolun yıllık ortalamalara göre günlük trafik değerleri, Samsun’dan Hopa’ya kadar hiçbir kesimde 8 binin altına inmemekte, ortalama trafik ise 10 bini geçmektedir; yılın belli aylarında trafik 12 bine ulaşmakta, ağır taşıt trafiği de 3 500’lere varmaktadır. 1960 yılının standartlarına göre hazırlanmış bu sahil yolunun fizikî kapasitesi, bazı şehir geçişleri dışında hâlâ değiştirilmemiştir; bu nedenle, trafik kazaları hızla artmaktadır.
Halbuki, 1983 yılında uygulamaya konulan Ulaştırma Ana Planı gereğince, ağır taşıt trafiğinin günlük 500’ün üzerinde olması, yol üstyapısının, asfalt betonu olarak projelendirilmesi gerektiğini tespit etmiştir. Bu yolun ağır vasıta trafiği 3 500 olmuş ve dingil ağırlıkları da 13 tona çıkmıştır. Bu nedenle, yol sathı patates tarlasına dönmüş, her gün birçoğu ölümle neticelenen sekiz-on trafik kazası olan bu yol, şoförlerin ölüm saçan ecel teknesi haline gelmiştir.
Sayın Bayındırlık Bakanı ve Karayollarının yetkili kadrolarıyla birlikte bir gün karayoluyla Samsun’dan, Sarp’a kadar giderek, yolun durumunu ve trafik kazalarının oluş nedenini daha iyi izah etmiş olurum. Ancak, bu bir temennidir. Sayın Bakanların bu çok bozuk yolda 500 kilometrelik mesafeyi gitmesi bilmem gerçekleşir mi?
Sayın milletvekilleri, daha önce 536 kilometrelik güzergâh altı kısma ayrılarak, o günün şartlarına göre hazırlanan projeler, 7 metre trafik şeridi, 2×2,5 banket, toplam 12 metreye göre hazırlanmış, bugün artık bu yolun bu ağır trafiği kaldıramayacağı muhakkaktır. Bu nedenle, şehir geçişleri dışındaki 370 kilometrelik yolun da 2X2, yani, iki gidiş, iki geliş şeklinde, bölünmüş yol olarak projenin değiştirilmesi gerekmektedir. Bu yol güzergâhı boyunca Türkiye ortalamasının çok üstünde, yoğun yerleşim birimleri olduğundan, yol boyu, tamamen şehir geçişi halini almaktadır.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
BAŞKAN- Buyurun efendim.
AHMET KABİL (Devamla)- Bu nedenle, tümüyle bölgesel ve uluslararası trafikten çok, kentsel trafiğe hizmet veren şehir içi yol hüviyetini taşımaktadır.
Ayrıca, 1995 yılı başından itibaren, Çayeli bakır madeninden, Rize Limanına, yılda 700 bin ton, ayda 60 bin ton, yani ortalama bin adet ağır vasıtanın, mevcut trafiğe ilave edileceğini dikkate alarak, bu projenin Araklı-Çayeli arası bölünmüş yol olarak, çok acil ihale edilmesi gerekir. Aksi halde sahil yolu tamamen kilitlenecektir.
Bu çok yoğun trafik artışı dikkate alınarak, ilerideki ihtiyacı karşılamak için kıyıdan 5 kilometre içerden ve 150 kotundan şehir merkezlerine dikey yollarla bağlanan, erişme kontrollu otoyol etütleri yapılmaktadır. Ancak, bu yolun yapımı, arazi şartlarından da doğan zorluk nedeniyle, en az 15 yıl zaman alacağı düşünülürse, Dünya Bankası kredisiyle yapılacak olan, alternatifi olmayan bu güzergâhtaki mevcut sahil yolunun iyileştirme çalışmalarının tümünün bölünmüş yol olarak yapılması artık kaçınılmazdır. Çünkü, yukarıda bahsettiğim gibi, bu yol şehir geçişi halini almıştır. Bir an önce bitirilip, bu işkenceye son vermek gerek. Ancak, bu şekilde Karadeniz Bölgesinden göçü de önleyebiliriz.
Sözlerimi bitirmeden önce bir hususu daha arz etmek isterim. Şu anda karayolları Trabzon bölgesinde akaryakıt olmadığı için, bu bölgede asfalt kaplama mevsiminin çok kısa olması nedeniyle, asfalt yapımı ve bakımı yapılamıyor. Personel ve bütün makineler şu anda boş durmaktadır. Sayın Bakanın bilgisine sunuyor…
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
BAŞKAN- Buyurun efendim.
AHMET KABİL (Devamla)- Sayın Başkan, bitiriyorum efendim.
Hükümetin ve ilgili Sayın Bakanın bu önerilerimi dikkate alacağını ümit ediyor, Yüce Meclise tekrar saygılar sunuyorum. (ANAP sıralarından alkışlar)
BAŞKAN- Teşekkür ediyorum Sayın Kabil.
Bayındırlık ve İskân Bakanı Sayın Mustafa Yılmaz, gündem dışı konuşmaya cevap vermek üzere söz talebinde bulundular.
Buyurun Sayın Bakan.
BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Gaziantep)- Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Rize Milletvekilimiz Ahmet Kabil’in, yaptığı gündem dışı konuşma dolayısıyla, bana Karadeniz’de çalışmaları yapılan yollar ve otoyol hakkında bilgi verme imkânı doğduğu için, arkadaşıma teşekkür ediyorum.
Şimdi, Samsun’dan başlayarak, Sarp’a kadar giden yollardaki çalışmaları, Yüce Meclisin dikkatine ve bilgisine sunuyorum.
Samsun çevre yolu, 13 kilometre; şu anda Devlet Karayolları tarafından yapımı devam etmektedir. Samsun-Ünye arası, 82 kilometre; Dünya Bankası kredili, ihalesi verilmiş, yapımı devam etmektedir. Ünye-Bolaman 45 kilometre; Dünya Bankası kredili, yapımı devam etmektedir. Bolaman-Perşembe, 28 kilometre; öncelikli olarak ihalesi düşünülmektedir, öyle zannediyorum ki, 1995 yılında ihalesi verilecek. Perşembe-Piraziz, 38 kilometre; ihalesi verilmiş, Dünya Bankası kredili, inşaat devam etmektedir. Piraziz-Espiye, 52 kilometre; Dünya Bankası kredili olarak ihalesi inşallah l995 yılında yapılacak. Espiye-Çarşıbaşı, 72 kilometre; ihalesi verilmiş, çalışmalar devam etmektedir. Çarşıbaşı-Trabzon-Araklı, 78 kilometre; Trabzon şehir geçişi, Devlet Karayolları tarafından 3 kilometre şehir geçiş yolu yapılmaktadır. Araklı-Gündoğu, 56 kilometre; çok yakın zamanda ihaleye çıkacak, bu da diğer ağa ilave edilecektir. Gündoğdu-Hopa, 80 kilometre; yine yakın zamanda ihaleye verilmesi düşünülen yollardan biri. Hopa-Kemalpaşa-Sarp yolu, 19 kilometre; burada Devlet Karayolları çalışmalarını sürdürüyor; burada çalışmaların biraz yavaş olduğunu kabul etmek gerekir, bunu ben de tespit ettim; hızlandıracağız.
SÜLEYMAN HATİNOĞLU (Artvin)- Ödeneği yok, duruyor; şu anda Hopa-Sarp kapısı duruyor.
BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Devamla)- Efendim, durmuyor, biz de bilgi aldık, şimdi çalışmalar sürüyor; ama, çalışmanın yavaş olduğunu da biliyorum.
SÜLEYMAN HATİNOĞLU (Artvin)- Hayır, çalışmalar iyi de, para yok.
BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Devamla)- Hayır, para var, para bulacağız.
BAŞKAN- Sayın Hatinoğlu, Sayın Bakan, “Çalışma devam ediyor” diyor; parasını ne yapacaksınız?
SÜLEYMAN HATİNOĞLU (Artvin)- Müteahhit hızlı çalışıyor; ama, devletin parası yok, para vermiyor. (ANAP sıralarından gürültüler)
BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Devamla)- Değerli arkadaşlarım, l0 yıl iktidardaydınız, yani bu müddet içinde Rize’yi hiç düşünmediniz de şimdi bize mi söylüyorsunuz? l0 yıl iktidarda kaldınız, 10 yıl boyunca Rize’ye bir şey yapmadınız da şimdi biz den mi istiyorsunuz?
SÜLEYMAN HATİNOĞLU (Artvin)- Edirne’den Hopa’ya kadar otoyol yaptık, biz 1 500 kilometrelik yol yaptık, siz de yapın.
BAŞKAN- Sayın Bakan, siz devam buyurun efendim.
BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Devamla)- Şimdi çalışmalar sürmektedir, 1995 yılı içerisinde, önce bu çift yol (duble yol) dediğimiz sahil yolunu -1995 yılında verilecek ihalelerle beraber- bitireceğiz; ondan sonra da otoban için ayrıca bunun dışında ikinci bir kısım çalışma var. Otoyol çalışmasının fizibilite raporları bitmiştir, yakında proje çalışmalarına başlayacağız. Bu konuda Başbakanlığa yazı yazılmıştır, Başbakanlıktan izin alındıktan sonra, otoban için de proje yapımına başlanacaktır.
Yüce Meclise saygılarımı sunarım. (SHP ve DYP sıralarından alkışlar)
BAŞKAN- Sayın Bakan, teşekkür ediyorum.